Ottoman Turkish bows

Książka szczegółowo opisująca proces powstawania łuków azjatyckich, z naciskiem na łuki tureckie. Jedna z niewielu pozycji poświęcona tej tematyce. Szczerze polecam!

czytaj dalej...

Lista narzędzi

Dodano: 2008-08-25
Autor: Forest

Obróbka drewna wbrew pozorom wcale nie jest taka łatwa. Ten kto się nie zgadza nie zdaje sobie sprawy że gdyby tak w istocie nie było nie powstało by tyle tak różnych narzędzi. Oto lista tych które będą pomocne podczas robienia łuków oraz reszty osprzętu. Lista listą należy pamiętać że używanie narzędzi ręcznych wymaga wprawy którą nabywa się z czasem nie należy sie jednak zrażać. Tam gdzie prace z narzędziem uznaje za trudniejszą dodam kilka porad. Dodatkowo na początku każdego działu dodam kilka słów wstępu.

WAŻNE

Narzędzia darzą nas takim samym szacunkiem jak my ich. To jedne z niewielu rzeczy które nie znają złośliwości rzeczy martwych. Kiedy coś jest nie tak na przykład nie możemy znaleźć naszego narzędzia, lub nie pracuje ono odpowiednio to najczęstszą przyczyną jest nasze lenistwo, bałaganiarstwo lub niedbalstwo. Każde narzędzie po skończeniu pracy należy odłożyć na jego miejsce. Bez względu na rozmiar, przydatność, oraz wartość narzędzi wszystkie powinno się traktować z należytym szacunkiem wtedy będą służyły długo a nam nie zdarzy się narzekać choćby na pogiętą metrówkę czy na piłę która nie tnie bo jest tępa lub jej zęby są za mało rozchylone.

Strugi(heble):



Żaden strug choćby i był najdroższy nie będzie dobrze strugał jeśli jego nóż nie będzie odpowiednio naostrzony to samo tyczy się dłut.

efekt strugania jest chyba wyraźny

Samo ostrzenie to temat rzeka. Tutaj temat lekko przybliżę natomiast temat zostanie rozwinięty w osobnym artykule. W większości strugów noże powinny być ustawione fazą do dołu. Jeśli macie nowe ostrze które fabrycznie zostało wstępnie naostrzone wystarczy je poprawić na dobrym kamieniu i wióry lecą. Nóż poprawiamy do czasu pojawienia się poważnych szczerb, które zostawiają wyraźne ślady na drewnie. Wtedy ostrzenie wykonujemy wpierw na grubym ziarnie przechodząc na średnią granulacje. Nie zapominamy także o wykończeniu czyli usunięciu powstałej podczas ostrzenia, cienkiej warstwy metalu(gratu). Im lepsze wykończenie tym ostrzejszy nóż. Noże strugów powinny być ostrzone w zależności od obrabianego drewna. Prosta zasada mówi o tym że nóż do drewna miękkiego ostrzymy pod kątem 20 stopni a szlif utrwalający pod kątem 25 stopni zaś do drewna twardego 25 stopni z utrwaleniem 30. No dobrze ale spytacie jak ostrzyć tak dokładnie? Najlepiej kupić prowadnice do ostrzenia. To niewielki zakup a poprawia jakość ostrza i wynik pracy. W strugach z odchylakiem nie bez znaczenia jest jego ustawienie jeśli obrabiamy drewno miękkie krawędź odchylaka wiórów powinna znaleźć się 2 mm za ostrzem Do drewna twardego o ile nie strugamy bardzo cienkiego wióru odchylak ustawiamy około 1 mm za krawędzią ostrza. Co jeszcze warto wymienić to różnice miedzy strugami drewnianymi a tymi z korpusem żeliwnym. Te drugie są bez wątpienia cięższe a więc praca nimi paradoksalnie jest mniej męcząca. Ponadto strugi metalowe mają 3 dźwignie i pokrętła do dokładnej regulacji głębokości skrawania, otworu pod nóż w korpusie(Im dłuższy nóż tym większa winna być szczelina) oraz kąta wykorzystania ostrza.

Strug Tupu Bailey w rozmiarze 4


Strug gładzik bailey typ 4



Pokrętła i dźwignie do pełnej regulacji


Jak dla mnie porządny gładzik to podstawa każdego łukoroba. Jeśli jest się zawziętym lub szkoda nam pieniędzy na kolejne strugi... gładzik może je nam zastąpić. Oczywiście praca nie będzie tak łatwa i szybka jeśli ma on zastąpić cięższy strug oraz tak precyzyjna kiedy ma zastąpić lżejszy, ale na upartego się sprawdza: zanim zakupiłem inne strugi, wykonywałem większość czynności jednym tylko gładzikiem.


Strug gładzik


Strug gładzik widok od czoła


Oczywiście są też inne gładziki np ten prezentowany tuż powyżej jest wzorowany na strugach bailey typu "sb3". Regulacja odbywa się przy użyciu pokręteł ale nie ma tu dźwigni.Ponadto do ostrza nie jest przytwierdzony łamacz wiórów. Korpus nie jest odlany z żeliwa lecz ukształtowany z blachy przez co jest lżejszy. Oczywiście im strug lżejszy tym więcej siły musimy wkładać aby utrzymać go w ruchu. Pomimo to spełnia swoje zadanie. Zaletą jest to że jest o niebo tańszy i łatwiej dostępny niż żeliwne strugi typu bailey. Można go kupić na allegro wraz z przesyłką będzie coś około 25 zł. Można także je znaleźć w sklepach typu Leroy Castorama na regałach z narzędziami do ręcznej obróbki drzewa. Jak pamiętam ceny były podobne.

Strug typu Bailey w rozmiarze 5



Strug gładzik bailey typ 5


Ten strug to trochę większy brat czwórki. To również gładzik różnica w wadzę jest wyczuwalna zwłaszcza przy obróbce wiązu. Dla mnie wybór gładzika którym pracuje przy danym łuku zależy od wcześniej uzyskanej krzywizny szczapy. Najczęściej zaczynam od czwórki kończę z piątką.

Strug typu Bailey w rozmiarze 6


Strug gładzik typu bailey typ 6


To już nie zabawka. To tak zwany spust. Strugi tego typu mierzą od 45 do 70 cm ważąc do blisko Pięciu kilo ich zadaniem jest wyrównywanie długich płaskich powierzchni choćby po to by je przykleić. Osobiście nie daje temu strugowi odpocząć zaraz po tym jak podzielę pień na szczapy. Taką szczapę trzeba szybko ostrugać na kształt listwy tak by w przekroju trzy boki stanowiły płaszczyzny, zaś czwarta krawędź przekroju pozostała lekko wypukła ta krawędź to nie ruszany pierwszy słój. Robię to po to by taką listwę obciążyć po środku jej długości daje mi to ugięcie przeciwne do kierunku w którym potem będę napinał łuk taki zabieg jest bardzo ważny dla łuków silnych z pierwszym słojem które tak lubuje. A żeby taki zabieg nie utrudnił nam profilowania przekrój musi być prawie niezmienny przez całą długość listwy. Taki efekt w krótkim czasie można uzyskać albo dzięki narzędziom elektrycznym albo dzięki spustowi.

Teraz moje własne rady co do takiego struga. Mi służy on tylko do strugania w listwy. Należy przy tym pamiętać dwie płaskie powierzchnie stopa struga i świeże mokre drewno nie ślizgają się po sobie najlepiej(oczywiście inaczej jest przy drewnie suchym). Do strugania świeżego drewna producenci wymyślili stopy ryflowane których nie polecam ze względu na wyższą cenę oraz fakt iż ryflowana stopa utrudnia pracę szczególnie we wczesnej fazie postępu prac. Dużo lepiej nasmarować stopę struga woskiem. Zwykła świeczka a zauważycie zmianę na lepsze.

Mam nadzieje że przysłuży mi się do budowy trebusza;)

Strużek 151


Strużek typ 151


Ten ośnik a raczej tak zwany strużek to wspaniałe narzędzie do zdejmowania mocno przywarłej kory, którą ciężko jest podważyć zwykłym ośnikiem Idealnie nadaje się do nadawania wszelkich krzywizn(np. zaokrąglonej powierzchni brzuśca łuku długiego). Dlatego jest przydatnym narzędziem podczas profilowania. Musze przyznać że sam używam strużka od niedawna. Kupiłem go specjalnie do zdjęcia kory z hikory. Ale okazał się na tyle wszechstronnym narzędziem że teraz nie wyobrażam sobie bez niego pracy. Posługiwanie się nim z początku jest bardzo trudne. To kciuki przytrzymują narzędzie w prawidłowej pozycji wystarczy lekko rozluźnić chwyt i wiór się zrywa


Mniejsze gładziki modelarskie


mały gładzik



Narzędzie przydatne przy wykonywaniu łuków, fazowaniu krawędzi i kształtowaniu gryfów. Raczej bez wielkich poszukiwań i przy niskich nakładach finansowych można dostać takie małe cudeńko.


Strugi równiaki


strug równiak do strugania w poprzek słoi


Strug raczej mało przydatny w warsztacie łucznika ale stwierdziłem że i tak powinienem o nim wspomnieć. Może ktoś ręcznie będzie chciał wykonać listwę do profilowania:) To narzędzie do tych samych zadań co strug wyżej. Różnica w tym że ten robi to w poprzek słoi.Ten oraz inne strugi, których nóż jest osadzony pod kątem około 25-30 stopni ,fazą do góry najlepiej strugają w poprzek do tego zostały stworzone. Przy struganiu wzdłuż, wiór, a więc i powierzchnia są postrzępione co widać na specjalnie zrobionym w tym celu zdjęciu. Ponadto przy struganiu wzdłuż i po przekroczeniu granicy między słojem głębszym a płytszym drewno się rozszczepia a strug blokuje. Myślę że to narzędzie jest najlepszym przykładem faktu iż obróbka drewna jest tylko pozornie łatwa. Nie ma uniwersalnych narzędzi. A kiedy narzędzie nie jest przydatne w naszej profesji to nie ma po co go kupować to raczej oczywiste. Chyba że ktoś zamiast używać:), narzędzia kolekcjonuje.


Ośniki


klasyczny ośnik


Jedno z lepiej znanych, pospolitych i często używanych narzędzi. Jeśli trzeba okorować pień lub zedrzeć grubą warstwę drewna, niezbędny staje się ośnik. Warto wspomnieć, że kiedy robimy łuk pracując na kopycie ciesielskim, jest to narzędzie, które umożliwia najwygodniejszą i przy tym najmniej męczącą prace.


Toporki


mały toporek


Te narzędzia bywają bardzo niebezpieczne, pomimo to są bardzo przydatne do wstępnej obróbki szczapy. Posługiwanie się małym toporkiem w stosunku do siekiery można porównać do walki mieczem jednoręcznym i dwuręcznym. Jedynka daje przewagę w postaci młynków - szybkich cięć wychodzących w dużej części z nadgarstka. Tutaj warto powiedzieć czemu toporki bywają niebezpieczne? No cóż nie rzadkie są wypadki kiedy to niewprawione nadgarstki chcąc jak najszybciej zakończyć bolesną dla nich pracę niweczą włożony już trud ostatecznie. Należy zachować spokój ruchów i robić przerwy nie tylko dla dobra łuku. Łuk to łuk złamie się pies go drapał zrobi się następny. Ważniejsze jest nasze zdrowie. Uważać powinni także Ci co uważają że z toporkiem rozumieją się świetnie. Sam miałem kilka wypadków. Raz niemal nie odrąbałem sobie kawałka kciuka, szczęście w nieszczęściu mięsko się zrosło. Więc pamiętajcie przy struganiu jak się skaleczycie to tak jakby nic się nie stało. Z toporkiem lepiej sobie czegoś nie odrąbać...


Kliny do łupania


drewniane kliny


Narzędzia prymitywne ale niezastąpione. Tak na prawdę podczas rozszczepiania pnia po siekierze, drewnianym młotku to trzecie narzędzie z którym powinniście mieć styczność. Wykonanie klinów zajmuje niedużo czasu. Oczywiście mówię o tych drewnianych które w przeciwieństwie do metalowych nie kaleczą drewna. Do takich klinów jest też potrzebny drewniany pobijak coby nasze kliny nie zniszczyły się zbyt szybko. Gatunek drewna jest dowolny osobiście lubię na ten cel przeznaczyć topole. Jest miękka, przez co wcale nie kaleczy drewna i trudno łupliwa dzięki czemu komplet wytrzymuje bardzo długo. Wytrzymałość klinów można jeszcze łatwo podnieść używając do ich wyrobu odpadków spod kory(patrz zdjęcie 1). Z racji tego że komplet klinów łatwo i szybko można zrobić samemu zalecam posiadanie szerokiego asortymentu od małych i wąski do pozyskiwania szypów na strzały przez większe do szczypania połówek pnia na szczapki na pojedyncze łuki i te na prawdę duże do dzielenia pni na pół.

drewniane kliny



Piły typu Moja-Twoja


piły do cięcia drewna i ścinki typu moja-twoja


Narzędzie które odchodzi już do lamusa i dziś w akcji widoczne jest najczęściej na zawodach kanadyjskich drwali. Niemniej jest to narzędzie mniej hałaśliwe niż pilarka spalinowa. A ciszę i uszy trzeba szanować. Defekt jest taki ze do pracy trzeba dwojga. A często nawet jak już jest po człeku na końcu piły to cięcie nie idzie. Pierwszym bardzo ważnym warunkiem poprawnego działania jest rozstaw zębów. Jeśli będzie za mały piła będzie się blokowała w mokrym drzewie. Do cięcia suchego drewna może być on mały wtedy tnie się szybciej i nie trzeba wielkiej wprawy by ciąć prosto. Druga ważna sprawa tą piłę się tylko ciągnie kiedy jedna z osób zaczyna pchać cięcie przestaje być płynne linia cięcia przestaje być równa i ogólnie całe cięcie do duszy. Od metody używania tego narzędzia jest jego nazwa. Ja ciągnę więc jest moja ty ciągniesz to będzie twoja. Ale nie ma pośpiechu i nie na tak, że jest bardziej mojsza niż twojsza bo ja ci pomagam i pcham. To nie jest jednoosobowa płatnica:) Jak tnie się szybko to można nadawać sobie tępo słowami moja-twoja. Wtedy cięcie przebiega ekspresowo i przy względnej ciszy:)
Prace trwają